Ten artykuł to kompleksowy przewodnik, który pomoże Ci precyzyjnie obliczyć liczbę legarów niezbędnych do budowy stabilnego i trwałego tarasu. Znajdziesz tu proste wzory, praktyczne przykłady oraz kluczowe wskazówki, które pozwolą uniknąć kosztownych błędów i zapewnić długowieczność Twojej konstrukcji.
Precyzyjne obliczenie liczby legarów na taras klucz do stabilności i trwałości konstrukcji
- Podstawowy wzór na liczbę legarów to: (szerokość tarasu w cm / rozstaw legarów w cm w osi) + 1, z wynikiem zawsze zaokrąglonym w górę.
- Rozstaw legarów jest zmienną kluczową i zależy od rodzaju oraz grubości deski tarasowej (np. kompozytowe 30-45 cm, drewniane 35-50 cm).
- Niewłaściwy rozstaw legarów to najczęstszy błąd prowadzący do uginania się i pękania desek.
- Należy pamiętać o podwójnym legarze na łączeniach desek, wymaganym spadku 1-2% oraz szczelinach dylatacyjnych.
- Wybór materiału (drewno, kompozyt, aluminium) i wymiarów legarów powinien być dopasowany do desek i planowanego obciążenia.
Budowa tarasu to inwestycja, która ma służyć latami. Aby tak się stało, każdy element konstrukcji musi być przemyślany i wykonany z najwyższą starannością. Jednym z najważniejszych, a często niedocenianych aspektów jest prawidłowe obliczenie i ułożenie legarów. To właśnie one stanowią szkielet, na którym opiera się cała podłoga tarasu. Niedoszacowanie ich liczby lub niewłaściwy rozstaw może prowadzić do szeregu problemów, od estetycznych po te wpływające na bezpieczeństwo i trwałość. W tym artykule pokażę Ci, jak krok po kroku podejść do tego zadania, aby Twój taras był solidny i piękny przez długie lata.
Stabilność, bezpieczeństwo i oszczędność trzy powody, by dobrze to policzyć
Prawidłowo zaprojektowany ruszt z legarów to fundament stabilności całego tarasu. Kiedy legary są rozmieszczone z odpowiednią gęstością, deski tarasowe mają równomierne podparcie. To zapobiega ich uginaniu się pod ciężarem, co jest kluczowe dla komfortu użytkowania. Nikt przecież nie chce, aby jego taras "falował" pod stopami.
Aspekt bezpieczeństwa jest równie ważny. Stabilna powierzchnia minimalizuje ryzyko potknięć czy upadków, co jest szczególnie istotne, gdy z tarasu korzystają dzieci lub osoby starsze. Solidna konstrukcja to gwarancja spokoju i pewności, że taras wytrzyma codzienne użytkowanie oraz okazjonalne, większe obciążenia, na przykład podczas spotkań towarzyskich.
Wreszcie, precyzyjne obliczenia to także sposób na oszczędność. Uniknięcie błędów na etapie planowania i montażu oznacza brak kosztownych napraw, wymiany materiałów czy konieczności wzmacniania konstrukcji w przyszłości. Lepiej zainwestować nieco więcej czasu w dokładne planowanie, niż później płacić za poprawki.
Co się stanie, jeśli użyjesz zbyt mało legarów? Konsekwencje najczęstszego błędu
Z mojego doświadczenia wynika, że zbyt rzadki rozstaw legarów to jeden z najczęstszych i najbardziej brzemiennych w skutki błędów popełnianych podczas budowy tarasu. Konsekwencje mogą być naprawdę poważne:
- Uginanie się ("falowanie") desek: To najbardziej widoczny problem. Deski, pozbawione odpowiedniego podparcia, zaczynają się uginać pod ciężarem, tworząc nieestetyczne i niekomfortowe "fale".
- Pękanie desek: Ciągłe naprężenia i uginanie się mogą prowadzić do osłabienia struktury desek, a w konsekwencji do ich pękania. To nie tylko problem estetyczny, ale i bezpieczeństwa.
- Ryzyko utraty gwarancji producenta: Wielu producentów desek tarasowych (zwłaszcza kompozytowych) wyraźnie określa maksymalny dopuszczalny rozstaw legarów w swoich instrukcjach montażu. Niezastosowanie się do tych wytycznych automatycznie skutkuje utratą gwarancji.
Dlatego zawsze powtarzam lepiej mieć jeden legar za dużo niż jeden za mało!
Jak krok po kroku obliczyć liczbę legarów? Prosty wzór, który musisz znać
Nie martw się, obliczenie liczby legarów wcale nie jest skomplikowane. Istnieje prosty, uniwersalny wzór, który każdy może zastosować, niezależnie od wielkości i kształtu tarasu. Kluczem jest zrozumienie kilku podstawowych zmiennych.
Krok 1: Zmierz swój taras kluczowe wymiary, których potrzebujesz
Pierwszym krokiem jest dokładne zmierzenie tarasu. Do obliczeń liczby legarów potrzebujesz przede wszystkim szerokości tarasu, wzdłuż której będą układane legary. To bardzo ważne legary zawsze układa się prostopadle do kierunku ułożenia desek tarasowych. Długość tarasu będzie miała wpływ na długość pojedynczych legarów, ale nie na ich liczbę w rzędzie.
Krok 2: Poznaj najważniejszą zmienną prawidłowy rozstaw legarów
Rozstaw legarów to odległość między środkami sąsiadujących legarów, czyli "w osi". Jest to absolutnie najważniejsza zmienna, która decyduje o stabilności konstrukcji. Pamiętaj, że rozstaw ten nie jest stały i zależy przede wszystkim od rodzaju oraz grubości deski tarasowej, którą wybrałeś. Im cieńsza i mniej sztywna deska, tym gęstszy musi być rozstaw legarów, aby zapewnić jej odpowiednie podparcie. Szczegółowe zalecenia dotyczące rozstawu omówię w kolejnej sekcji.
Krok 3: Zastosuj uniwersalny wzór na liczbę legarów
Gdy znasz już szerokość tarasu (wzdłuż której będą ułożone legary) i optymalny rozstaw legarów, możesz zastosować prosty wzór:
(szerokość tarasu w cm / rozstaw legarów w cm w osi) + 1
Pamiętaj, aby wynik zawsze zaokrąglić w górę do pełnej liczby. Nawet jeśli wyjdzie Ci np. 9,1 legara, musisz zastosować 10. To zapewnia, że na początku i na końcu tarasu, a także w równych odstępach, znajdzie się odpowiednie podparcie.
Obliczmy to razem: Praktyczny przykład dla tarasu 4m x 5m
Wyobraźmy sobie taras o wymiarach 4 metry na 5 metrów. Załóżmy, że deski będziemy układać wzdłuż krótszego boku, czyli legary będą biegły wzdłuż dłuższego boku, a ich liczba będzie zależała od szerokości 4 metrów (400 cm). Przyjmijmy, że dla wybranych desek zalecany rozstaw legarów wynosi 40 cm.
- Szerokość tarasu: 400 cm
- Zalecany rozstaw legarów: 40 cm
- Obliczenie: (400 cm / 40 cm) + 1 = 10 + 1 = 11
- Wynik: Potrzebujemy 11 legarów.
Widzisz, to naprawdę proste! Teraz możesz zastosować ten wzór do swojego projektu.
Jaki rozstaw legarów dla Twoich desek? Klucz do stabilnej podłogi
Jak już wspomniałem, prawidłowy rozstaw legarów to podstawa stabilności i długowieczności desek tarasowych. Różne materiały i grubości desek mają różne wymagania. Zignorowanie tych zaleceń to prosta droga do problemów.
Rozstaw dla desek kompozytowych: Trzymaj się zaleceń producenta (30-45 cm)
Deski kompozytowe są bardzo popularne, ale mają swoje specyficzne wymagania. Zazwyczaj producenci zalecają rozstaw legarów w przedziale od 30 cm do maksymalnie 45 cm. Jest to kluczowe, ponieważ deski kompozytowe, choć odporne na wilgoć, mogą być mniej sztywne niż deski drewniane o podobnej grubości. Zawsze, ale to zawsze, sprawdź instrukcję montażu swojego producenta! Niezastosowanie się do tych wytycznych może skutkować utratą gwarancji. Jeśli planujesz taras intensywnie użytkowany, na przykład z ciężkimi meblami, warto zagęścić rozstaw do 30-35 cm.Rozstaw dla desek drewnianych (modrzew, sosna): Jak grubość deski wpływa na odległość?
W przypadku desek drewnianych krajowych, takich jak modrzew, sosna czy świerk, grubość deski ma bezpośredni wpływ na maksymalny rozstaw legarów:
- Dla desek o grubości około 20-21 mm (najczęściej spotykane): zalecany rozstaw to 35-40 cm.
- Dla desek o grubości 24-28 mm (grubsze, bardziej stabilne): rozstaw można zwiększyć do maksymalnie 45-50 cm.
Pamiętaj, że drewno "pracuje", więc odpowiednie podparcie jest kluczowe, aby zminimalizować jego odkształcenia.
Rozstaw dla twardego drewna egzotycznego: Czy można pozwolić sobie na więcej?
Twarde drewno egzotyczne, takie jak bangkirai, massaranduba czy ipe, charakteryzuje się znacznie większą gęstością i twardością niż drewno krajowe. Dzięki temu deski z drewna egzotycznego są bardziej stabilne i odporne na uginanie. Zasady rozstawu są podobne jak dla grubszych desek krajowych, a często dopuszcza się rozstaw legarów do 50 cm. Mimo to, zawsze warto sprawdzić zalecenia konkretnego dostawcy, ponieważ nawet w obrębie drewna egzotycznego występują różnice w gęstości i sztywności.
Co jeszcze wpływa na liczbę i układ legarów? Czynniki, których nie można pominąć
Choć podstawowy wzór na liczbę legarów jest uniwersalny, istnieją inne czynniki, które musisz wziąć pod uwagę, aby Twój taras był nie tylko stabilny, ale i funkcjonalny oraz estetyczny. To detale, które często decydują o sukcesie całego projektu.
Grubość i szerokość desek: Jak przekładają się na gęstość rusztu?
Jak już wspomniałem, grubość desek jest kluczowa. Grubsze i bardziej stabilne deski, zwłaszcza te wykonane z twardego drewna, pozwalają na nieco większy rozstaw legarów. Cieńsze deski, z natury mniej sztywne, wymagają gęstszego podparcia, aby uniknąć uginania. Szerokość desek, choć nie wpływa bezpośrednio na rozstaw legarów, może mieć znaczenie dla ogólnej estetyki i postrzeganej stabilności. Szersze deski mogą sprawiać wrażenie bardziej masywnych, ale ich grubość nadal jest najważniejsza dla wytrzymałości.
Kierunek układania desek: Dlaczego determinuje on całą konstrukcję?
To podstawowa zasada, o której nie można zapomnieć: legary muszą być zawsze układane prostopadle do kierunku układania desek tarasowych. Jeśli deski mają biec wzdłuż dłuższego boku tarasu, legary muszą być ułożone w poprzek, wzdłuż krótszego boku, i to właśnie ten krótszy wymiar będzie użyty do obliczenia liczby legarów. Ta zasada determinuje orientację całego rusztu i jest kluczowa dla prawidłowego rozłożenia obciążeń.
Planowane obciążenie: Ciężkie meble lub jacuzzi wymagają zagęszczenia
Zawsze warto zastanowić się, jak intensywnie i w jaki sposób taras będzie użytkowany. Jeśli planujesz postawić na nim ciężkie meble ogrodowe, duże donice z roślinami, grill, a może nawet jacuzzi, musisz wziąć to pod uwagę. W takich przypadkach zalecam zagęszczenie rozstawu legarów, nawet jeśli standardowe wytyczne producenta dopuszczają większe odległości. Możesz również rozważyć zastosowanie legarów o większym przekroju, aby zapewnić dodatkową wytrzymałość konstrukcji. Lepiej dmuchać na zimne, niż martwić się o uginający się taras pod ciężarem.
Wybór idealnych legarów: Czy wymiar i materiał mają znaczenie?
Obliczenie liczby legarów to jedno, ale wybór odpowiednich legarów pod względem materiału i wymiarów to równie ważny element układanki. Dobrze dobrane legary zapewnią nie tylko stabilność, ale i długowieczność całej konstrukcji tarasu.
Standardowe wymiary legarów w Polsce: Kiedy sięgnąć po przekrój 45x70 mm?
Na polskim rynku najpopularniejsze są legary o przekroju 45x70 mm. To taki standard, który sprawdza się w większości typowych zastosowań. Spotyka się również inne wymiary, takie jak 60x40 mm czy 70x50 mm. Z mojego doświadczenia wynika, że przekrój 45x70 mm jest wystarczający dla większości desek i obciążeń. Jednak w przypadku bardzo grubych desek, dużych obciążeń punktowych lub gdy zależy nam na maksymalnej sztywności, warto rozważyć zastosowanie masywniejszych legarów, np. 70x50 mm. Pamiętaj, że większy przekrój to większa odporność na uginanie.
Legary drewniane, kompozytowe czy aluminiowe? Szybkie porównanie wad i zalet
Wybór materiału legarów jest kluczowy i powinien być dopasowany do rodzaju desek oraz warunków panujących na tarasie. Oto krótkie porównanie:
| Typ legara | Charakterystyka, zalety i wady |
|---|---|
| Legary drewniane | Najpopularniejsze, wymagają impregnacji i izolacji od podłoża (np. podkładkami gumowymi). Legar powinien być z drewna o zbliżonej gęstości do deski tarasowej. |
| Legary kompozytowe | Odporne na wilgoć, nie wymagają konserwacji. Często mają mniejszą sztywność niż drewniane, co może wymagać gęstszego rozstawu. Stosowane głównie pod deski kompozytowe. |
| Legary aluminiowe | Najtrwalsze, najlżejsze i najbardziej odporne na korozję, ale też najdroższe. Pozwalają na większy rozstaw podpór pod samymi legarami. |
Zasada zgodności materiałów: Dlaczego pod deski drewniane najlepiej stosować legary drewniane?
Zasada zgodności materiałów jest niezwykle ważna. Zalecam stosowanie legarów drewnianych pod deski drewniane, a kompozytowych pod deski kompozytowe. Dlaczego? Przede wszystkim ze względu na podobną żywotność, rozszerzalność termiczną i reakcję na wilgoć. Drewno i kompozyt "pracują" w różny sposób pod wpływem temperatury i wilgoci. Mieszanie systemów, np. stosowanie starych, drewnianych legarów pod nowe deski kompozytowe, to częsty błąd. Różna żywotność tych materiałów może prowadzić do tego, że legary zniszczą się szybciej niż deski, co wymusi kosztowny remont. Zapewnienie jednorodności materiałowej to gwarancja, że cała konstrukcja będzie starzeć się i reagować na warunki atmosferyczne w podobny sposób, minimalizując ryzyko problemów w przyszłości.
Najczęstsze błędy montażowe, które zniweczą Twoje obliczenia jak ich uniknąć?
Nawet najbardziej precyzyjne obliczenia liczby legarów mogą zostać zniweczone przez błędy popełnione podczas montażu. Jako ekspert widziałem wiele takich sytuacji, dlatego chcę Cię przestrzec przed najczęstszymi pułapkami. Uniknięcie ich to klucz do trwałego i bezproblemowego tarasu.
Błąd #1: Zbyt duży rozstaw legarów główny winowajca uginającego się tarasu
Już o tym wspominałem, ale powtórzę to raz jeszcze, bo to błąd krytyczny. Zbyt duży rozstaw legarów to najczęstszy i najbardziej szkodliwy błąd. Prowadzi do uginania się desek, ich pękania, a w efekcie do szybkiej degradacji całego tarasu. Zawsze lepiej jest zastosować gęstszy rozstaw niż zbyt rzadki, nawet jeśli oznacza to zakup kilku dodatkowych legarów. To niewielki koszt w porównaniu do potencjalnych napraw.
Błąd #2: Pojedynczy legar na łączeniu desek jak poprawnie podpierać końce?
Kolejnym powszechnym błędem jest łączenie dwóch desek na jednym legarze. Każdy koniec deski, niezależnie od tego, czy jest to początek, czy koniec rzędu, musi mieć własne, stabilne podparcie. Jeśli dwie deski spotykają się na jednym legarze, ich końce nie są odpowiednio podparte, co prowadzi do uginania się i pękania. Rozwiązaniem jest stosowanie podwójnego legara w miejscach łączeń desek. Można też użyć specjalnych łączników, ale podwójny legar to najpewniejsze rozwiązanie.
Błąd #3: Brak wymaganego spadku pułapka, w której gromadzi się woda
Woda to największy wróg tarasu. Brak odpowiedniego spadku (1-2%, czyli 1-2 cm na każdy metr długości) w kierunku od budynku to błąd, który prowadzi do zalegania wody na powierzchni tarasu. Stojąca woda przyspiesza procesy gnilne w drewnie, sprzyja rozwojowi pleśni i grzybów, a także może prowadzić do uszkodzeń mrozowych. Zawsze upewnij się, że konstrukcja legarów zapewnia ten niezbędny spadek.
Przeczytaj również: Co to jest taras? Odróżnij od balkonu i poznaj przepisy 2026
Błąd #4: Ignorowanie dylatacji przy ścianach dlaczego Twój taras musi "pracować"?
Drewno i kompozyt to materiały, które "pracują" rozszerzają się i kurczą pod wpływem zmian temperatury i wilgotności. Ignorowanie tego faktu i montowanie tarasu "na styk" ze stałymi elementami (np. ścianą budynku, słupami, schodami) to błąd. Brak szczelin dylatacyjnych (około 5-10 mm) powoduje, że materiał nie ma gdzie się rozszerzyć, co prowadzi do naprężeń, wybrzuszeń, a nawet pękania desek i legarów. Zapewnienie odpowiednich szczelin dylatacyjnych to podstawa długowieczności konstrukcji.
